Praktijk Ger Hegger
17-04-2020

Zwangerschap

Optimale groei en ontwikkeling van het ongeboren kind.

Een evenwichtige voeding tijdens de zwangerschap is belangrijk om verschillende redenen. Het draagt bij tot een goede gezondheid van de moeder zodat de zwangerschap vlot verloopt en de kans op problemen tijdens de zwangerschap en de bevalling beperkt wordt. Goede voeding heeft een gunstig effect op het geheugen van de moeder en een kleinere kans op depressiviteit. Bovendien bevordert een goede voeding een goed herstel na de bevalling.

Daarnaast is een evenwichtige voeding tijdens de zwangerschap essentieel voor een optimale groei en ontwikkeling van het ongeboren kind en bepaalt het ook mee de gezondheidstoestand van het kind bij de geboorte en tijdens de eerste levensweken. Een gezonde voedingstoestand van het kind vormt de grondslag van zijn verdere ontwikkeling. In geval van een onevenwichtige voeding tijdens de zwangerschap stelt men vaker prematuriteit vast en een gebrekkige weerstand tegen infecties.

Noodzakelijke voedingsstoffen

Vitaminen en mineralen, de behoeften tijdens de zwangerschap ligt beduidend hoger. Het is dan ook aan te raden om voorafgaand aan de zwangerschap, tijdens de zwangerschap en tijdens de periode van borstvoeding een multi, een hoog gedoseerde multi-vitamine-mineralen preparaat in te nemen, dat alle voedingstoffen bevat. Let vooral op de samenstelling van de multi, de voorkeur heeft een natuurlijke formule met een juiste dosering van vitaminen en mineralen. Naast foliumzuur, vitamine D, calcium, magnesium is vitamine B12, zink en ijzer belangrijk. Meer lezen: Minder risico op miskraam met multivitaminen.

Foliumzuur suppletie tijdens gehele zwangerschap gunstig. Het belang van foliumzuur-inname vóór de conceptie tot 10 weken zwangerschap is algemeen bekend. Het verkleint de kans op neuraalbuisdefecten bij de baby. Nieuw Iers onderzoek laat zien dat het voortzetten van deze suppletie tot het einde van de zwangerschap kan leiden tot betere cognitieve prestaties bij het kind.
De kinderen van moeders die na het eerste trimester foliumzuur bleven slikken scoorden significant hoger op specifieke cognitieve tests op de leeftijd van drie en zeven jaar, vergeleken met kinderen van moeders die placebo namen. Meer specifiek: kinderen op de leeftijd van zeven jaar hadden hogere scores op het gebied van verbaal redeneervermogen dan kinderen van moeders die placebo kregen. Op de leeftijd van drie jaar scoorden kinderen hoger op het gebied van cognitie. Meer lezen: Foliumzuur suppletie tijdens de gehele zwangerschap.

B12 een lage vitamine B12-status tijdens de zwangerschap zorgt voor een 21 % verhoogd risico op vroegtijdige geboorte (<37 weken) van de baby volgens een review van wetenschappers van de Norwegian University of Science and Technology. Vitamine B12 is alleen aanwezig in dierlijke voedingsmiddelen, waardoor vooral zwangere vrouwen met een vegetarische levensstijl moeten oppassen. Zwangeren die weinig tot geen vlees, melk of eieren consumeren en geen aanvullend B12-supplement slikken, lopen een hoger risico op een vroeggeboorte volgens de publicatie in het American Journal of Epidemiology. Meer lezen: B12-tekort verhoogt risico vroeggeboorte.

Zink tijdens zwangerschap voor moeder en foetus. De foetus kan bij voldoende zink aanbod later als kind gemakkelijker zink uit voedsel opnemen. Zink is een zeer belangrijk voedingsmineraal dat vele functies kent binnen onze stofwisseling. Zink is van groot belang voor het kind. Zowel ons immuunsysteem, onze hersenstofwisseling, als alle celgroei- en celdelingsprocessen, zijn afhankelijk van zink. Zink is ook essentieel voor zenuwontwikkeling zoals reuk- en smaakzin, oogontwikkeling. Evenzo voor ons gedrag; zink speelt een belangrijke rol bij het reguleren van dopamine.
Tekenen van zink tekort: gebrek aan eetlust, vertraagde groei en ontwikkeling bij kinderen, verminderde weerstand, diarree, alopecia, ontstoken tong, nageldystrofie, trage wondheling, vermoeidheid, emotionele en mentale problemen, impotentie, verminderde vruchtbaarheid, dermatitis, nachtblindheid. Een zinktekort vergroot de kans op hart- en vaatziekten en (leeftijdsgerelateerde) maculadegeneratie. Zie ook: Zink voor een goede basis.

IJzer wordt vaak aangeraden aan zwangere vrouwen omdat bloedarmoede - ijzertekort - in deze groep vaker voorkomt. Tekenen van tekort zijn vermoeidheid, bleekheid, hartkloppingen, duizelig en verminderde weerstand. Bij inname van extra ijzer is de vorm van het ijzer belangrijk. IJzer is belangrijk voor de moeder maar evenzo belangrijk voor de ontwikkeling van het kind. Verschillende ijzersupplementen bevatten ijzer in de vorm die spijsverteringsklachten zoals misselijkheid en verstopping kunnen veroorzaken. Aminozuur gebonden ijzerpreparaten zijn goed opneembaar en veroorzaken geen spijsverteringsklachten. Meer lezen: IJzer en hersenontwikkeling.

IJzer is een van de meest voorkomende elementen op aarde en is essentieel voor de meeste levensvormen waaronder de mens. Het maakt onder andere deel uit van hemoglobine in rode bloedcellen waardoor het een grote rol speelt bij het zuurstoftransport in het lichaam. Daarnaast is ijzer een onderdeel van een aantal enzymen zoals catalase en cytochroom. Deze enzymen hebben een functie in de regulatie van de stofwisseling. Cellen hebben ijzer nodig voor de aanmaak van DNA en op deze manier ondersteunt ijzer een normale groei en ontwikkeling. IJzer is verder onontbeerlijk voor de aanmaak van neurotransmitters zoals dopamine en serotonine. IJzertekort wordt door wetenschappers in verband gebracht met gedragsproblemen zoals bijvoorbeeld ADHD. Zie: IJzer beschermt tegen adhd.

Omega-3 uit visolie is essentieel tijdens zwangerschap. Essentiële vetzuren zoals alfa-linoleenzuur afkomstig van planten en omega-3 vetzuren van visolie spelen een cruciale rol bij de hersenontwikkeling die vooral tijdens de laatste 3 maanden van de zwangerschap en tijdens de eerste levensjaren plaatsvindt.

Deze vetzuren kunnen niet in het lichaam aangemaakt worden en moeten dus via de voeding opgenomen worden. Deze n-3 vetzuren worden in het moederlichaam omgezet tot cervonzuur, één van de belangrijkste bouwstenen van de hersencellen. Vette vis bevat EPA en DHA vetzuren; n-3 vetzuren. De EPA vetzuren hebben ontsteking controlerende eigenschappen en worden ingezet bij vele chemische reacties in het lichaam. De DHA vetzuren zijn belangrijk voor de hersenontwikkeling; voor de aanmaak van celwanden en speelt een belangrijke rol bij de neurologische en het gezichtsveld ontwikkelingen en er is een positieve relatie met de snelheid van informatieverwerking.

Men wist het vroeger al, de ouderwetse levertraan is gezond. De laatste 10 jaar is er enorm veel onderzoek gedaan naar de invloed van vetzuren uit vette vis. Het blijkt namelijk dat het eten van veel vette vis of visolie capsules de conditie verbetert van hart- en bloedvaten. Ook is het gunstig bij allerlei verstoringen die met de hersenen te maken hebben zoals depressie, concentratieproblemen, schizofrenie, ADHD e.d. De hersenen bestaan immers voor 60% uit vetten. Alleen al voor gezondheidsredenen is visolie dus een aanrader.

Steeds meer kinderen lijken te leiden aan klachten als astma en allergieën. Dit jaar, 2008, verschenen de resultaten van een groot onderzoek dat al in 1990 startte. Deense onderzoekers hebben in dat jaar visolie aan ruim 500 zwangere vrouwen gegeven. De kinderen van moeders die visolie hadden gebruikt tijdens het laatste trimester (vanaf 30 weken zwangerschap) waren beter beschermt tegen het ontstaan van astma. Ze hadden een 63% kleinere kans op astma. De kans op astma als gevolg van een allergie was door visolie suppletie zelfs 87% lager. Reeds in 1992 rapporteerde Deense onderzoekers al aan dat visolie suppletie leidde tot een langere zwangerschapsduur. Uit recentelijk onderzoek is gebleken dat bij vroeggeboorte de kans op astma en allergieën vergroot.

In het UMC Groningen wordt baanbrekend onderzoek gedaan naar de relatie van voeding tijdens de zwangerschap en de hersenontwikkeling van de baby. Voor het eerst is er een duidelijk verband gelegd tussen prenatale voeding en de motorische ontwikkeling op 18 maanden. De omega-3 vetzuren en vooral DHA heeft een positief effect op de hersenontwikkeling. Uit ander onderzoek blijkt dat een extra inname van 100 mg DHA het IQ met 0.13 punten verhoogt. Dit komt overeen met 1 tot 2 porties vette vis per week of elke dag een capsule met visolie.

Zeer bijzondere resultaten: “Kinderen hebben na 1½ jaar een betere spontane motoriek en kunnen meer informatie uit het dagelijkse leven verwerken als ze bij de geboorte veel vetzuren afkomstig van vis in hun bloed hebben. Ze struikelen niet over speeltjes die ze zelf hebben neergelegd en bewegen zich vloeiender, minder houterig”. Meer lezen: Optimale hersenstofwisseling.

Ben voorzichtig met

Geneesmiddelen - wees voorzichtig. Veel vrouwen blijven tijdens de zwangerschap geneesmiddelen te gebruiken, ondanks het gevaar dat geneesmiddelen schadelijke neveneffecten kunnen hebben voor de foetus. Het gebruik van geneesmiddelen mag daarom alleen op doktersadvies, ook als het "onschuldige" pijnstillers of geneesmiddelen betreft die vrij te koop zijn in de apotheek.
Als het echt nodig is om tijdens de zwangerschap een pijnstiller te nemen, zal de arts paracetamol (en niet aspirine) voorschrijven. Maar neem ze dan liever niet dagelijks in. Volgens onderzoekers kunnen hoge dosissen paracetamol organen zoals de lever en nieren beschadigen en ook slijmvliezen van de luchtwegen beschadigen. De vraag is nu of paracetamol ook een invloed heeft op de ontwikkeling van de foetus, zoals de resultaten van een grote studie doen vermoeden. Meer lezen?, zie Pijnstillers tijdens zwangerschap gelinkt met ADHD en Paracetamol tijdens zwangerschap en gedragsproblemen.

Junk food is een omschrijving van sterk bewerkte voedingsmiddelen die over het algemeen veel calorieën, geraffineerde koolhydraten, toegevoegde suikers en ongezonde vetten bevatten. Meestal is junk food niet duur, wordt er veel reclame voor gemaakt en kun je junk food overal kopen.

Junkfood bevat over het algemeen ook weinig voedingsstoffen zoals vezels, eiwitten, vitaminen en gezonde vetten. Voorbeelden van junk food; de meeste (diepvries) pizza’s, chips, frisdranken, fastfood maaltijden, hotdogs en kant-en-klare hamburgers.

Uit onderzoek blijkt dat deze ongezonde voeding tijdens de zwangerschap gerelateerd is aan symptomen van ADHD bij het kind. Het is voor het eerst dat er een epigenetisch verband is gevonden tussen ongezonde prenatale voeding en gedragsproblemen. Meer lezen: Junkfood laat je metabolisme dalen en Vet en suiker tijdens zwangerschap gelinkt aan ADHD bij kind en Link ongezonde voeding tijdens zwangerschap en ADHD.

Het blijkt dat voeding en leefstijl de manier waarop onze genen tot expressie komen kan veranderen. Dit gebeurt door activering van een netwerk aan chemische schakels in de cel, ook wel het epigenoom genaamd. De epigenetica beschrijft de manier waarop genen gereguleerd worden door omgevingsfactoren. Epigenetische veranderingen zijn overerfbaar. Als zwangere vrouwen een voeding met veel vet gebruiken, blijkt de inflammatie in hun vetweefsel ook doorgegeven te worden aan hun nakomelingen. Zo is overgewicht ook overerfbaar.  Bron: Aanleg voor ontstekingsreacties en overgewicht bij kind agv. te veel vet eten tijdens zwangerschap.

Transvetzuren zoals die voorkomen in snacks en frieten hebben een negatief effect op de ontwikkeling. Transvetten bevatten toxische en kankerverwekkende stoffen.
Recentelijk is er onderzoek gedaan naar de relatie tussen de neonatale transvetzuur status en de neurologische ontwikkeling van gezonde op tijd geboren kinderen. Er kwam uit naar voren dat hoe meer transvetzuren er in de navelstreng van het kind zaten des te slechter was de neurologische conditie van het kind op 1½ jaar. Uit andere onderzoeken kwam naar voren dat transvetzuren ook verantwoordelijk zijn voor een verhoogde kans op allergie bij kinderen, voor vettoename tot zelfs 40% bij kinderen en voor een verhoogde insuline productie, dus verhoogde kans op diabetes. Op oudere leeftijd zijn transvetten verantwoordelijk voor zelfs tien keer grotere kans op hart en vaatziektes.

De voedingsindustrie gebruikt veel transvetten. Transvetten zijn plantaardige oliën zoals zonnebloemolie, olijfolie en worden verhit om de vetzuursamenstelling te veranderen. De vloeibare olie wordt daardoor veranderd in een smeerbaar substantie, ook wel geharde vetten of transvetten genoemd. Deze vetten zijn langer houdbaar. Daar waar vroeger de gezonde roomboter werd gebruikt, daar wordt nu de goedkope geharde plantaardige oliën gebruikt. Transvetten kom je tegen in koekjes, margarines, halvarines, patat en snacks, chips, popcorn, snoep, koffiemelkpoeder, pizza's en verder alles wat gemaakt is met margarine en/of halvarine en/of geharde plantaardige olie.

Wees thuis voorzichtig met verhitten van plantaardige oliën. Gebruik daarom voor het bakken en braden van oorsprong verzadigde vetten (ossewit, reuzel, roomboter of kokosvet) of enkelvoudig onverzadigde olie (olijfolie). De olijfolie absoluut niet warmer maken dan 160 graden. Hoge(re) temperaturen geven altijd meer oxidatie en kankerbevorderende stoffen. Meer lezen: De gevaren van transvetten.

Vermijden

Aspartaamzuur (vermijden) is een kunstmatige zoetstof dat in meer dan 6000 producten verwerkt wordt. Helaas wegen de voordelen - het is caloriearm en smaakt toch zoet - niet op tegen de nadelen. Het wordt vanwege de voordelen heel vaak toegevoegd aan de zogenaamde light-producten, light dranken en suikervrije kauwgom. Als je producten gebruikt met de labels light, suikervrij, minder calorieën, geen suiker toegevoegd, minder suiker, dieet, etc, neem dan 10 minuten de tijd om het bijzondere verslag van FOX 5 News (Washington DC) te bekijken.

Er is erg veel onderzoek gedaan naar de "werking" en de "bijwerkingen" van aspartaam. Er zijn maar liefst 92 (!) symptomen vastgesteld door het Amerikaanse Ministerie van Gezondheid, naar aanleiding van klachten die zijn ingediend door aspartaam gebruikers. Meer dan 80% van alle klachten die zijn ingediend bij de Amerikaanse Food & Drug Administration (de Voedsel en Waren Autoriteit) zijn klachten over aspartaam! Ondanks het feit dat deze onderzoeken het gebruik van aspartaam afraden is het toch een stof die door verschillende instanties is goedgekeurd en gebruikt mag worden voor consumptie.

Aspartaam wordt samengesteld uit een drietal chemische stoffen nm. (1) methanol (of methylaclcohol), (2) phenylalanine en (3) asparaginezuur:

  1. Methanol, is giftige alcohol. Zodra methanol in het lichaam is opgenomen wordt het omgezet in mierenzuur en formaline. Mierenzuur wordt gebruikt in toiletreinigers en artikelen die een groot antiseptisch vermogen moeten hebben. Niet echt iets om door je voedsel heen te roeren dus. Formaline is een dodelijk zenuwgif en bovendien kankerverwekkend. Het probleem van formaline uit aspartaam is, dat het lichaam het nauwelijks kan verwerken en het daarom opstapelt in organen en vetweefsel. Formaldehyde stoffen zijn vloeibaar en zeer stabiel en worden onder anderen gebruikt voor balseming.
  2. Phenylalanine is een aminozuur dat normaal voorkomt in de hersenen. Het is echter ook een stof die, zodra hij op zichzelf staand wordt toegepast, werkt als een zenuwgif. Een buitensporige hoeveelheid phenylalanine in de hersenen vermindert de hoeveelheid serotonine waardoor emotionele of geestelijke stoornissen als ook agressief gedrag kunnen ontstaan. Het spreekt voor zich dat ook bij zuigelingen en embryo's een hoog gehalte aan phenylalanine in de hersenen vervelende gevolgen kan hebben.
  3. Aspartisch zuur, een neurologisch gif vergelijkbaar met MSG (smaakversterkers).

Een flinke inname van aspartaam kan volgens een nieuwe studie enzymen blokkeren in de hersenen waardoor deze niet meer normaal kunnen gaan functioneren. De Voedingsindustrie zegt dat aspartaam helpt om af te vallen, maar waarom wordt overgewicht (obesitas) dan een steeds groter probleem?
Phenylalanine, een stof die de hoeveelheid serotonine in de hersenen vermindert, wat op zijn beurt weer leidt tot opvliegers en/of depressies en ook een vergroting van de eetlust! Studies van de universiteit van Texas waarschuwde al in 2005 voor een vergroting van de eetlust door aspartaam en glutamaten. Kortom, aspartaam is zeer zeker géén gezondheidsvoedsel! Meer lezen: Hoe veilig is aspartaam? en Mogelijke verklaring voor averechtse werking veel lightproducten.

Roken (vermijden) in de zwangerschap brengt duidelijke risico's met zich mee. In sigaretten zitten schadelijke stoffen. Ze zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) en daardoor een slechtere zuurstoftoevoer naar het kind. Het is bewezen dat roken tijdens de zwangerschap een foetale groeiachterstand kan veroorzaken en een normale hersenvorming verhindert. Kinderen van rokende moeders hebben daarom vaker een (te) laag geboortegewicht en worden ook vaker te vroeg geboren. Hierdoor kunnen ze kwetsbaarder zijn. Tijdens hun eerste levensjaren hebben ze vaker ziekten aan luchtwegen en wiegendood komt vaker voor in gezinnen waar gerookt wordt.
De hersenen van pas geborenen ontwikkelen zich sterk tot het 7e levensjaar. Kinderen die tijdens deze levensfase regelmatig met rook in contact komen blijken net zoveel achterstand in hersenontwikkeling op te lopen als moeder die tijdens hun zwangerschap roken.

Alcohol (vermijden) alcohol bevat bestanddelen die schadelijk kunnen zijn voor het kind. Zelfs een matig alcoholgebruik van enkele glazen per week verdubbelt de kans op een miskraam tijdens de eerste drie maanden van de zwangerschap, zo meldt een studie in de VS. Alcoholgebruik kan daarnaast aanleiding geven tot foetale groeivertraging en geestelijke/verstandelijke beperking.

Alcohol wordt in de lever van de baby niet afgebroken. Daardoor kan alcoholinname leiden tot afwijkingen aan organen zoals hart en nieren. Ook de groei en ontwikkeling van de hersenen worden verstoord. Afhankelijk van de hoeveelheid alcohol en de fase van ontwikkeling van het kind, loopt de impact van blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap uiteen van lichte ontwikkelingsstoornissen tot het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS). Daarbij treden levenslang mentale en fysieke tekortkomingen op het gebied van groeiachterstand, specifieke gezichtskenmerken en neurologische afwijkingen op. Baby’s worden vaak met een te laag geboortegewicht geboren, groeien trager, zijn erg tenger en hebben een abnormaal klein hoofd. Meer lezen: Alcohol tijdens je zwangerschap.